ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ SGS

>> ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ

ၵႂၢမ်းၼမ်း
မိူဝ်ႈပႆႇလၢတ်ႈ ပိုၼ်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈသပ်းလႅင်းၼႄၶေႃႈဢၼ်ဝႃႈ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ (Library) ၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယူႇ။ ၶေႃႈႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၵႂၢမ်း ၵရိၵ်ႉလၢႆႉပရေရိယ(Libraria)မႃးသေ ပွင်ႇဝႃႈပဵၼ်တီးဢၼ်ၵႅပ်းႁွမ်တွမ်ပပ်ႉလိၵ်ႈၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆယဝ်ႉ။  လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ၵႅပ်းႁွမ်ပႃးၶႅပ်းၵႂၢမ်း/ၾိင်း၊ ၽႅၼ်ႇ CD ၊ လိၵ်ႈၽိုၼ်ၶၢဝ်ႇ ၊ ငဝ်းတူင်ႉ၊ ၶႅပ်းငဝ်း၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈတႄႇၵႂႃႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၸၢင်ႈပၼ်တၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းႁူႉၵဝ်ႇ၊ တၢင်းႁူႉမႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးဝႆႉၼႂ်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ၊ သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပဵၼ်တီႈၵူၼ်းတင်းၼမ်လႆႈပိုင်ႈဢိင် တႃႇလႆႈတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈလႄႈ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ႁူင်းႁေႃဢၼ်မီးၶေႃႈမုၼ်း တုမ်ၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ “ၽၵ်းတူဢၼ်ပိုတ်ႇပၼ် တၢင်းႁူႉဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇလႄႈ ပဵၼ်တီႈလီၶဝ်ႈၸႂ်” ။ ပေႃးလၢတ်ႈဢၼ်ၵႅပ်ႈၸိုင် ပဵၼ်တီႈႁူင်းႁေႃဢၼ် တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃလၢႆဢၼ် လၢႆပၢၼ်မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးယူႇတီႈၵၢၼ်ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈသေ လၢတ်ႈဢၼ်ၵႅပ်ႈမၼ်းတႄႉ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်း ႁူမ်ႈၵၼ်သၢမ်ၵေႃႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉပဵၼ် –
1ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ
2ႉ ၽူႈလူလိၵ်ႈ
3ႉ ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႃႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ႁိူၼ်းဢၼ်ၺွပ်းငမ်လႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းသေ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ်မီးၶေႃႈမုၼ်းယမ်(Information center) ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ (ဢမ်ႇၼၼ်) ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီးဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်း ၸဵမ်ၽၢႆႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၊ ၽိင်ႈငႄႈ လႄႈ ၽိင်ႈထုင်း တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉတႄႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢွင်ႈ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းသွၵ်ႈလိၵ်ႈ သွၵ်ႈလၢႆးပၢႆးမေႃ၊ ႁႃတၢင်းႁူႉလႄႈ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၽိတ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ် ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၼႆၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်
ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်သိူဝ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ်ဢၼ် ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်းလႄႈ တီႈႁွမ်ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ် ၼိုင်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇဢၼ်ဝႃႈမႃး တီႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ပိူဝ်ႈၼၼ် ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၼႆႉၵေႃႈ ယင်းပဵၼ် တီႈဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်၊ ၵႅမ်ၸွႆႈပၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃယူႇၼႆလႄႈ ၸဝ်ႈၶူးလူင် Prof. Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ၸင်ႇၵွႆႈတင်ႈဝႆႉပၼ် ၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႉဝႆႉ တီႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆႉယူႇ။

တႄႇတင်ႈ “ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်မႃးမိူဝ်ႈလႂ်”
ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶူးလူင် Prof. Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ၸႃႇတိ-လၢႆးၶႃႈ၊ မိူင်းတႆးပွတ်း ၸၢၼ်း။ မၼ်းၸဝ်ႈၽႅဝ် မိူဝ်းသီရိလင်းၵႃ (မိူင်းသီႇႁူဝ်ႇ) မိူဝ်ႈပီ- 1991 ၼၼ်ႉသေတႄႇတင်ႈႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်ႈသိူဝ်မႃး မိူဝ်ႈပီ 1998 တီးဝတ်ႉမၵုတႃႇရႃႇမ ၊ ဝဵင်းၵူဝ်ႇလမ်ႇပူဝ်ႇ၊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်တၢင်းၵမ်ႉထႅမ်ၵႅမ်ၸွႆႈပၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်း လုၵ်ႈၼွင်ႉပႃႈလင် ၸိူဝ်းမႃးႁဵၼ်းလိၵ်ႈယူႇတီႈ။ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃလႄႈ တင်ႈပုၼ်ႈတႃလုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးပတ်းပိုၼ်ႉၵေႃႈၸႂ်ႈၼႆ မီးယိူင်းဢၢၼ်းၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။

ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၵေႃႇတင်ႈ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ
1. ၼင်ႇႁိုဝ်သင်ႇၶတႆး လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးတင်းသဵင်ႈ ပေႃးတေမီးတီႈပိုင်ႈဢိင်တႃႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵၢၼ်ႁဵၼ်းသေ လႆႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်လူမ်ၸႂ်ပိူင်ၼိုင်ႈ။
2.  ၼင်ႇႁိုင်ပေႃးတေပဵၼ်တီႈၵဵပ်းႁွမ် ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး၊ တင်းပပ်ႉလၢႆလၢႆၽႃႇသႃႇ ၶေႃႈမုၼ်းၵူႈၸိူဝ်း”ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ။
3. ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်ႉတၢင်ႇၶိူဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸွမ်းသေ ဢမ်ႇၵႃး ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၶွႆပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် လၢႆၸူဝ်ႈလၢႆပၢၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈမႃး ၶွၼ်ႈၵၼ်ၼႆၵေႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ။

ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်”
ႁဵတ်းသင်လႄႈ လႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ ” ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ၼႆၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်း “ၶူးမေႃလိၵ်ႈလူင်ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ဢၼ်ပဵၼ်ၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ယႂ်ႇႁူင်ႁီး ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးၵိုၵ်းၵပ်းၸပ်းဝႆႉ ၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းလႄႈ ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇႁဝ်းတႃႇသေႇသေ ၸင်ႇလႆႈပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်”ၼႆယူႇယဝ်ႉ။

ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၊ ႁေႃလူလိၵ်ႈ ၊ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ
ၵဵဝ်ႇၵပ်းၶေႃႈ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ႁဝ်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးလၢႆလၢႆၸိုဝ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ “ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၊ ႁေႃလူလိၵ်ႈ ၊ ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ” ၼႆယူႇ။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း ၸဝ်ႈၶူးလူင် Prof. Dr. ၶမ်းမၢႆ ထမ်မသႃမိ ၸင်ႇပၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ႁႂ်ႈသုိပ်ႇယိပ်းတိုဝ်းမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ “ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်” ၼႆၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၽွၼ်းလီမီးႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ
ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၽၢႆႇၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ ၽိုၼ်ဢိင်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈပႃႇလိ၊ ပိုၼ်း ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ၊ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ သႃႇသၼႃႇ၊ ပိုၼ်းသႃႇသၼႃႇ၊ တၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈ၊ ပပ်ႉၵုမ်းၵႂၢမ်း (Dictio nary) လႄႈ တင်းပပ်ႉလၢႆလၢႆၽႃႇသႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈမွၵ်ႈၵႃႁိုဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ၊ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ၽူႈသူင်လူလိၵ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁူႉပွင်ႇၽွၼ်းလီမၼ်းသေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၼၼ်လႄႈ ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီတွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇယၢမ်ႈလဵဝ် ၵူၺ်း၊ ယင်ႈတေပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း တႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူဝ်းၼႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈဢၼ်ၵႄႈၶႆပၼ်ႁႃ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ သွၵ်ႈႁႃ
ၶေႃႈမုၼ်းယၢပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈလၵ်းၼမ်းလူင် ဢမ်ႇၼၼ် ပဵၼ်ၵၢၵ်ႇသေႃးလူင် တႃႇပိုတ်ႇႁႃလႆႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း မိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈတေဢမ်ႇၽိတ်း။

ပပ်ႉလိၵ်ႈမီးၵႃႈႁိုဝ် ၼႂ်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈပီ 1998 တေႃႇထိုင်ပီ 2007 ၼႆႉ လႆႈၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉ ပပ်ႉလိၵ်ႈတင်းသဵင်ႈမီး 3161 ပပ်ႉယဝ်ႉ။

ပပ်ႉလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ မီး        1917 ပပ်ႉ၊ (မိူဝ်ႈလဵဝ် – 2778)
ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆး မီး                  643 ပပ်ႉ၊ (မိူဝ်ႈလဵဝ်-1258)
ပပ်ႉလိၵ်ႈတႆးမိူင်း မီး           15 ပပ်ႉ၊
ပပ်ႉလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ မီး               397 ပပ်ႉ၊ (မိူဝ်ႈလဵဝ်-733)
ပပ်ႉလိၵ်ႈထႆး မီး                 189 ပပ်ႉယဝ်ႉ။ (မိူဝ်ႈလဵဝ် -301)

ၶေႃႈၶွတ်ႇယွတ်ႈ
ၼင်ႇႁိုဝ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ ၼႂ်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်ႁဝ်း ပေႃးတေတိူဝ်းလိူဝ်မႃး လိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ႇၶတႆး မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တိုၵ်ႉသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ် ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸဝ်ႈသင်ႇၶ ဢၼ်မီး ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁေႃတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ် ၵေႃႈ ႁူမ်ၸူမ်းမုင်ႈမွင်းပႂ်ႉႁပ်ႉတွၼ်ႈ ႁႅင်းတူဝ် ၊ ႁႅင်းၸႂ်၊ ႁႅင်းငိုၼ်း၊ ႁႅင်းပပ်ႉ လႄႈ ႁႅင်းပၢႆးဝူၼ်ႉတီႈၸဝ်ႈၸေႇတၼႃႇႁဝ်းၶဝ် ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းယူႇတႃႇသေႇ။

ၽိုၼ်ဢိင်-
ဢိင်မႃးတီႈလိင်ႉၼႆႈ
saogarnghsor@yahoogroups.com
saogarnghsor@yaoo.co.uk
lankajourney@yahoo.co.uk

ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈ – ၸဝ်ႈသေႃၽိတ သႅင်သႂ် (ၼမ်ႉလၼ်ႈ)